Noreg og vikingane er populære hjå eit ungt, internasjonalt publikum. Dette synar seg mellom anna i stendig fleire musikkvideoar på verdsveven som innneheld kristne songar sunge av vikingar i norsk natur. Her kjem eit essay på gamal, klassisk nynorsk om dette.

I den seinare tidi hev ei merkjeleg og hugtakande straumvending vist seg på dei digitale torg, særskilt på YouTube. Det er eit sjeleleg og musikalsk fenomen som ber namnet Christian Viking Songs – kristne vikingsongar. For det moderne auget kan dette sjå ut som eit motseingskast; me er vane med at den norrøne soga vert kledd i heidensk skrekk og mørke gudar. Likevel finn ein no fengjande musikkvideoar, som den norske versjonen av herrens bøn, “Fader Vår, The Lords Prayer in Norwegian”, utstyrt med teksting på både norsk og engelsk, der dei gamle arvetonar vert samantvinna med den kristne trui. Kva er det som driv denne leitinga etter krossen under ramnevenget?

For å skilja dette fenomenet rett, må ein fyrst venda augo mot soga. Det vert ofte gløymt at den historiske vikingen ikkje berre var ein herjande plundrar under Tors merkje; han var og ein kristen stridsmann. Då kongar som Olav Tryggvasson og Olav Haraldsson reiste krossen over Noreg, var det ikkje med spinkel og mjuk stemme, men med det same harde og djupe motet som fylgde dei på langskipi. Den faste trui møtte den norrøne sjeli, og resultatet vart ein særeigen, nordisk kristendom, der Kristus vart skildra som den sterke «Himmeldrotten» – ein herre verd å kjempa for.

Når ein lyttar til den nemnde rekonstruksjonen av Fader Vår, merkjer ein straks korleis dette historiske møtet vert gjeve nytt liv. Musikken er tung og mørk; ein høyrer djupe mannsrøyster, dundrande trommer og det sårbeinte stroket frå giga eller hardingfele. Det er eit tonefylgje som gjev gjenljod av austavêr, kalde fjordar og gråsteinsfjell. Men orda som vert borne fram, er ikkje bønir til Odin; det er den eldste og mest heilage kristne bøni.

Dette fyller ein djupt, menneskeleg saknad i vår tid. Den moderne verda lir ofte under ei åndeleg rotløyse, og mange unge søkjer mot det arkaiske – det gamle og rotfaste. Det heidenske neofolk-miljøet hev lenge dregne i desse strengene, men Christian Viking-bølgja viser at ein ikkje treng kasta ifrå seg den kristne kulturarven for å kjenna sambinding med ætti si fortid. Ved å ikleda bønir som Fader Vår dette episke, nordiske hamskiftet, maktar ein å gjera trui heroisk og jordfast att.

At videoane er utstyrte med engelsk teksting ved sida av det norske, fortel oss at denne lengtingi etter det opphavlege er altomfemnande og ikkje bunden til Noregs grenser åleine. Ein amerikanar eller ein europear ser mot dei barske skandinaviske landskapet for å finna eit uttrykk for eit uforfalska og urøyrd trusliv.

Slik vert desse YouTube-videoane meir enn berre underhaldning. Dei gjer teneste som ei bru over fleire tusen år. Dei minnar oss om den tidi då krossen var ny og krevjande i dei norske dalar, og viser at Herrens ord kan tordna like sterkt gjennom ein eldgamal norrøn krigssong som gjennom katedralens orgelpiper.

Essayet er skrive på klassisk nynorsk ved hjelp av Google KI: Biletet frå Wikipedia synar måleriet “Vikingskip i Sognefjorden av Hans Gude.